خیابان شریف واقفی (Sharif Vaghefi Street) یکی از خیابانهای قدیمی و استراتژیک در منطقه ۳ شهرداری اصفهان است. این خیابان برخلاف چهارباغ که هویت تفریحی دارد یا آمادگاه که فرهنگی است، شخصیتی چندلایه دارد: از یک سو میزبان یکی از مقدسترین و تاریخیترین بناهای اصفهان (امامزاده اسماعیل) است و از سوی دیگر، نبض بازار ابزارآلات صنعتی و یراقآلات در آن میتپد. این خیابان مانند پلی است که بافت تاریخی و آرام حاشیه زایندهرود (خواجو) را به بافت تجاری و پرهیاهوی شرق اصفهان (احمدآباد) متصل میکند.
در ادامه بررسی دقیقی از تاریخچه، موقعیت، بافت شغلی و اتمسفر حاکم بر این خیابان ارائه میشود.
خیابان شریف واقفی در بافت مرکزی و متمایل به شرق اصفهان واقع شده است. این خیابان محوری شرقی-غربی است که دسترسی محلههای قدیمی خواجو و باغکاران را به شریانهای اصلی شهر ممکن میسازد.
نقطه شروع (از غرب): چهارراه نقاشی (تقاطع خیابان نشاط و شریف واقفی). البته امتداد آن به سمت غرب به خیابان چهارباغ خواجو میرسد، اما بدنه اصلی تجاری و ترافیکی آن از تقاطع خیابان نشاط آغاز میشود.
نقطه پایان (از شرق): سه راه (یا چهارراه) گلزار و تقاطع با خیابان بزرگمهر و احمدآباد.
خیابانهای متصل و همجوار:
خیابان چهارباغ خواجو: در ضلع غربی که به پل خواجو منتهی میشود.
خیابان نشاط: تقاطع مهمی که شریف واقفی را قطع میکند (چهارراه نقاشی).
خیابان گلزار: در انتهای شرقی که به سمت شمال میرود.
خیابان هشتبهشت: که به موازات این خیابان در شمال قرار دارد.
این موقعیت باعث شده تا شریف واقفی همواره مسیری پرتردد برای کسانی باشد که میخواهند از مرکز شهر به سمت مناطق مسکونی شرق (مانند خیابان جی و پروین) بروند.
نام خیابان شریف واقفی با تاریخ محله قدیمی «خواجو» و «حسنآباد» گره خورده است.
الف) ریشههای تاریخی (عصر سلجوقی و صفوی):
مهمترین سند تاریخی این خیابان، مجموعه بناهای تاریخی امامزاده اسماعیل است. این مکان پیش از آنکه امامزاده باشد، در دوران سلجوقیان مسجد جامع کوچکی بوده (مسجد شعیا) و حتی ریشههایی از دوران پیش از اسلام نیز در آن یافت شده است. وجود این بنا نشان میدهد که مسیر فعلی خیابان شریف واقفی، قرنها پیش محل تردد و عبادت مردم اصفهان بوده است. در دوران صفویه با توسعه شهر به سمت زایندهرود و ساخت پل خواجو، اهمیت این منطقه دوچندان شد و به عنوان محل سکونت دیوانیان و مردم عادی رونق گرفت.
ب) وجه تسمیه (نامگذاری):
نام این خیابان پس از انقلاب اسلامی به «شریف واقفی» تغییر یافت. مجید شریف واقفی یکی از اعضای برجسته سازمان مجاهدین خلق (در سالهای پیش از تغییر ایدئولوژی سازمان) بود که به دلیل مخالفت با تغییر ایدئولوژی سازمان به مارکسیسم، توسط اعضای همان گروه ترور شد و به شهادت رسید. دانشگاه صنعتی شریف در تهران نیز به نام اوست.
ج) تحولات کالبدی:
در دهههای اخیر، خیابان شریف واقفی تعریض شده و ساختمانهای قدیمی خشت و گلی جای خود را به آپارتمانهای مسکونی و تجاری دادهاند. با این حال، هنوز در کوچه پسکوچههای منشعب از آن (مانند کوچه مسجد لسانالارض) میتوان خانههای قدیمی با حیاطهای مرکزی را مشاهده کرد.
اقتصاد خیابان شریف واقفی ترکیبی جالب از سنت و صنعت است. اگرچه تنوع شغلی در اینجا بالاست، اما میتوان چند خوشه اصلی را شناسایی کرد:
الف) بورس ابزار و یراق (هویت صنعتی):
اگر در اصفهان به دنبال ابزارآلات خاص باشید، شریف واقفی یکی از مقاصد اصلی شماست. بخشهای زیادی از این خیابان (به ویژه حدفاصل چهارراه نقاشی تا گلزار) مملو از فروشگاههای زیر است:
فروشگاههای ابزار صنعتی (دریل، فرز، دستگاه جوش).
فروشگاههای یراقآلات کابینت و درب (دستگیره، لولا، قفل).
فروشگاههای تجهیزات ایمنی و آتشنشانی.
این تمرکز باعث شده تا پیمانکاران ساختمانی و صنعتگران مشتریان ثابت این خیابان باشند.
ب) خدمات بانکی و مالی:
به دلیل حجم بالای تبادلات مالی در صنف ابزار و نزدیکی به بازار احمدآباد، تقریباً تمام بانکهای دولتی و خصوصی در این خیابان شعبه دارند. تراکم بانکها در تقاطع گلزار و شریف واقفی بسیار بالاست.
ج) خدمات پزشکی و درمانی (خوشه فرعی):
در ابتدای خیابان (نزدیک به چهارراه نقاشی و خیابان نشاط)، چندین ساختمان پزشکان، داروخانه و آزمایشگاه وجود دارد. اگرچه تراکم آن به اندازه خیابان شمسآبادی نیست، اما برای ساکنان محلههای اطراف، قطب درمانی محسوب میشود.
د) قنادیها و نانواییهای سنتی:
چندین قنادی قدیمی و نانواییهای سنتی (سنگک و بربری) در این خیابان وجود دارند که عطر آنها در صبحها و عصرها فضا را پر میکند و به خیابان هویتی محلی میبخشد.
بیشک مهمترین جاذبه این خیابان، مجموعه تاریخی امامزاده اسماعیل است.
امامزاده اسماعیل و مسجد شعیا: این مجموعه در حاشیه جنوبی خیابان قرار دارد. گنبد فیروزهای، کاشیکاریهای نفیس، و حیاط آرام آن، تضادی شگفتانگیز با هیاهوی خیابان ایجاد کرده است. این مکان آرامگاه “شعیای نبی” (یکی از پیامبران بنیاسرائیل) و امامزاده اسماعیل (از نوادگان امام حسن مجتبی) است. معماری آن کلکسیونی از هنر دوران سلجوقی تا قاجار است.
دانشکده هنرهای زیبا (سابق): در نزدیکی چهارراه نقاشی، ساختمانهای قدیمی وجود دارند که زمانی کاربری فرهنگی و هنری داشتهاند.
خیابان شریف واقفی یکی از خیابانهای پرترافیک اصفهان است.
عرض معبر: عرض خیابان نسبت به حجم تردد کم است. پارک دوبل خودروها (که برای خرید ابزار یا مراجعه به بانک توقف میکنند) اغلب باعث کندی حرکت میشود.
حملونقل عمومی: خطوط اتوبوسرانی از خیابان احمدآباد و چهارباغ خواجو به این خیابان دسترسی دارند. همچنین دسترسی به ایستگاههای تاکسی در چهارراه نقاشی و سه راه گلزار آسان است.
چالش پارکینگ: پیدا کردن جای پارک در حاشیه خیابان شریف واقفی دشوار است. اکثر مراجعین ناچارند به کوچه پسکوچههای بافت مسکونی پناه ببرند که این موضوع گاهی باعث نارضایتی ساکنان میشود.
شریف واقفی مرز میان چندین محله است:
محله خواجو: در غرب، که بافتی اعیاننشین و قدیمی دارد.
محله باغکاران: در جنوب، که ترکیبی از خانههای ویلایی قدیمی و آپارتمانهای نوساز است.
محله احمدآباد: در شرق، که بافتی تجاری و متراکم دارد.
ساکنان این منطقه اغلب از خانوادههای اصیل اصفهانی هستند. با این حال، به دلیل تبدیل شدن بر خیابان به راسته تجاری، بافت مسکونی در لایه اول خیابان کمرنگ شده و به لایههای دوم (کوچهها) منتقل شده است.
| ویژگی | توضیحات |
| نام خیابان | خیابان شریف واقفی (Sharif Vaghefi St) |
| نامهای پیشین | بخشی از محله حسنآباد / پهلوی (در دورههای مختلف اسامی محلی داشته) |
| منطقه شهرداری | منطقه ۳ اصفهان |
| جهت جغرافیایی | غربی – شرقی |
| محدوده | از چهارراه نقاشی (نشاط) تا سه راه گلزار (احمدآباد) |
| کاربری غالب | تجاری (ابزار و یراق)، مذهبی (امامزاده)، مسکونی |
| مهمترین شاخصه | امامزاده شعیا و اسماعیل / بورس ابزارآلات |
| وضعیت ترافیک | سنگین (بهویژه در ساعات کاری بازار) |
| مهمترین تقاطعها | چهارراه نقاشی، سه راه گلزار |
| دسترسی به زایندهرود | بسیار نزدیک (از طریق خیابان چهارباغ خواجو) |
| سوغات و خرید | گز و شیرینی (در قنادیهای محلی)، ابزار فنی |
خیابان شریف واقفی اصفهان، خیابانی است که در آن «روح» و «ماده» در کنار هم جریان دارند. در حالی که صدای چکش و دریل از مغازههای ابزارفروشی به گوش میرسد، گنبد آرامبخش امامزاده اسماعیل یادآور معنویت و تاریخ کهن این دیار است. این خیابان برای کسانی که به دنبال تأمین نیازهای فنی و ساختمانی هستند یک مقصد حتمی است و برای گردشگرانی که میخواهند گوشهای دنج و کمتر شناختهشده از تاریخ اصفهان (مسجد شعیا) را ببینند، یک کشف بزرگ خواهد بود.